Is mijn vloer nog te schuren? Zo stel je het zelf vast

Het korte antwoord

Hoe vaak een vloer geschuurd kan worden, hangt vooral af van het type:

• Massieve planken: 5 tot 7 keer
• Tapis of traditioneel parket: 2 tot 4 keer
• Lamelparket of multiplank: 1 tot 3 keer
• Fineerparket: niet
• Laminaat, pvc en spc: nooit

In een normaal huishouden is schuren ongeveer eens per 8 tot 15 jaar aan de orde. Een massieve vloer gaat daarmee makkelijk veertig jaar mee. Een lamelvloer met een toplaag van 2 mm haalt meestal 10 tot 15 jaar.

Maar het type is niet het hele verhaal. Een vloer kan genoeg hout hebben en toch afvallen, bijvoorbeeld door schotelen of vocht. Daarom loop je drie vragen langs: welke vloer ligt er, hoeveel is er nog over, en in wat voor staat verkeert hij?

Waarom er geen vast getal bestaat

Deze vraag krijgen we bijna dagelijks, en het antwoord begint steeds met "dat hangt ervan af". Niet om eromheen te draaien, maar omdat twee dingen enorm verschillen.

Ten eerste het vloertype. Een massieve eiken plank van 20 mm en een lamelvloer met 3 mm eiken op multiplex zien er van bovenaf identiek uit. Toch kun je de een vijf keer schuren en de ander misschien één keer.

Ten tweede is schuren niet één handeling. Een vloer blank schuren tot op het kale hout is iets heel anders dan licht opschuren voor een nieuwe laklaag. Bij het eerste haal je millimeters weg, bij het tweede vrijwel niets. Als je online tegenstrijdige aantallen leest, komt dat meestal doordat er over die twee dingen door elkaar wordt gesproken.

Stap 1: welke vloer ligt er eigenlijk?

Veel mensen weten dit niet, en dat is logisch. Je koopt een huis, er ligt al een vloer, en niemand vertelt je wat het is. Gelukkig kun je het bijna altijd zelf zien, want je hebt alleen de zijkant van een plank nodig.

Die vind je vaker dan je denkt. Bij een drempel of dorpel, langs een ventilatierooster in de vloer, aan de rand van het trapgat, waar een radiatorbuis door de vloer komt, of onder een plint die net iets te hoog zit. Ligt er nog een losse plank in de meterkast of onder de trap, dan heb je het complete plaatje in handen. Zie je nergens een zijkant, kijk dan naar de bovenkant en let op herhaling: bij laminaat en pvc keert exact dezelfde tekening om de zoveel planken terug, bij hout is elke plank anders.

Weet je het daarna nog niet zeker, dan helpt ons overzicht van alle soorten vloeren je verder.

Massieve planken

Volledig uit één stuk hout gezaagd, meestal 15 tot 22 mm dik. Aan de zijkant loopt de nerf gewoon van boven naar onder door, zonder onderbreking. De plank heeft mes en groef aan de lange zijden. Til je een losse plank op, dan voel je het gewicht meteen.

Dit is het gunstigste geval. Er zit zoveel hout in dat de dikte zelden het probleem is. Vijf tot zeven keer schuren is normaal, en zulke vloeren halen vaak veertig jaar of meer.

Tapis of traditioneel parket

Kleine massieve staafjes van 6 tot 9 mm dik, zonder mes en groef, koud tegen elkaar gelegd en direct op de ondervloer verlijmd of gespijkerd. Dit is de klassieke visgraat en Hongaarse punt uit vooroorlogse woningen en grachtenpanden.

Je herkent het aan het patroon en aan de kleine spijkerkopjes die je soms in het oppervlak ziet zitten. De staafjes zijn kort, meestal niet langer dan een halve meter. Twee tot vier keer schuren is hier meestal mogelijk.

Lamelparket of multiplank

De meest voorkomende vloer in woningen van na 1990, en tegelijk het lastigste geval. Drie lagen hout, kruislings op elkaar verlijmd: een toplaag van massief hardhout van 2 tot 6 mm, meestal 3 of 4, op een drager van multiplex of vuren.

Aan de zijkant zie je dat direct: bovenaan een laag hout met echte nerf, daaronder duidelijk zichtbare lijmnaden en lichtere, gestreepte lagen. De plank is meestal 14 tot 15 mm dik in totaal, dus veel dunner dan massief, en voelt aanzienlijk lichter.

Hier lopen de meningen uiteen, en dat komt doordat er grote onderlinge verschillen zijn. Bij een toplaag van 4 mm zit er ruimte in. Bij 2 mm wordt het krap. En is de vloer geborsteld, dan is er bij de fabricage al een halve tot hele millimeter weggehaald, dus heb je minder over dan het productblad suggereert. Reken op één tot drie schuurbeurten, waarbij één de realistische verwachting is als je de dikte niet zeker weet. Meer hierover in lamelparket schuren.

Fineerparket

Een flinterdunne laag echt hout van 0,6 tot 2 mm, gelijmd op een drager van MDF of HDF. Aan de zijkant zie je onder het dunne houtlaagje een egale, gladde bruine plaat zonder houtstructuur.

Deze vloer kun je niet schuren. Je zit er binnen één schuurgang doorheen. Wel kun je vaak nog de afwerklaag vernieuwen, daar komen we verderop op terug.

Laminaat, pvc en spc

De houtlook is een print. Bij laminaat zit die op een geperste vezelplaat, bij pvc en spc op kunststof. Tik erop met je knokkel: laminaat klinkt hol en hard, hout klinkt vol en dof. En zoals gezegd herhaalt de tekening zich om de zoveel planken.

Schuren is hier uitgesloten. Eenmaal doorgesleten is het onherstelbaar.

Stap 2: hoeveel hout is er nog over?

Weet je het type, dan is de vraag hoeveel er van over is. En dat betekent: is er al eerder geschuurd, en zo ja, hoeveel is er toen afgegaan?

Hoeveel gaat er per schuurbeurt af?

Dat verschilt sterk, en het hangt af van waaróm je schuurt:

• Alleen oude olie of lak en vuil weg: 0,8 tot 1 mm
• Een harde, oude laklaag eraf: tot 2 mm
• Diepe krassen, deuken en donkere vlekken weg: 2 tot 4 mm
• Geschotelde planken weer vlak maken: meer dan 4 mm

Dat verschil is groot genoeg om de uitkomst te bepalen. Een lamelvloer die alleen dof is, kun je vaak nog prima aan. Diezelfde vloer met diepe krassen en een oude harde laklaag valt af.

Een rekenvoorbeeld

Stel: lamelparket met een toplaag van 4 mm. De vloer is ooit één keer normaal geschuurd, dus er is ongeveer 1,5 mm af. Je houdt 2,5 mm over.

Dat lijkt genoeg voor nog twee beurten, maar zo werkt het niet. Je kunt nooit tot op nul schuren, en bij lamelparket ligt de veilige grens rond de 1,5 mm resterende toplaag. In dit geval is er dus nog precies één schuurbeurt mogelijk, en daarna is het klaar.

Weet je de oorspronkelijke dikte niet? Kijk op de onderkant van een losse plank, daar staat vaak een merkstempel. Anders: de aankoopfactuur, de vorige eigenaar, of het bouwjaar van de woning als ruwe indicatie.

Stap 3: in wat voor staat verkeert de vloer?

Dikte is één ding, de staat van de vloer is het andere. En hier zit goed nieuws bij, want schuren lost meer op dan mensen denken.

Wat schuren juist uitstekend oplost

• Krassen en gebruikssporen. Alles wat niet dieper zit dan een paar tienden van een millimeter verdwijnt volledig.
• Doffe looproutes. Meestal is niet het hout versleten maar alleen de afwerklaag.
• Verkleuring door zonlicht. De verkleuring zit in de bovenste laag hout en schuur je er gewoon af.
• Vlekken. Ook oude water- en vetvlekken gaan er in de meeste gevallen uit, zolang ze niet tot diep in het hout zijn getrokken.
• Een kleur waar je op uitgekeken bent. Na het schuren bepaal je opnieuw de tint en de afwerking. Dit is voor veel mensen de belangrijkste reden om te schuren, en technisch is het de makkelijkste.

Wat schuren alsnog onmogelijk maakt

Mes en groef aan de oppervlakte. Massieve planken hebben aan de zijkant een mes-en-groefverbinding, en die zit een stuk onder het oppervlak. Schuur je zes tot acht millimeter weg, dan kom je erop uit en gaan de plankranden zichtbaar rafelen. Vanaf dat moment is de vloer op, hoeveel hout er onder de verbinding ook nog zit. Dat is de echte grens bij massief, niet de plankdikte.

De lijmlaag bij lamelparket. De toplaag is op multiplex gelijmd. Hoe dunner die laag wordt, hoe meer spanning er op de oude lijmverbinding komt. Schuur je te ver door, dan kan de toplaag loslaten, en dat merk je pas als het gebeurd is. Daarom houden wij bij lamelparket meer marge aan dan de dikte alleen zou rechtvaardigen.

Schotelen. Staan de randen van je planken omhoog en ligt het midden lager, dan schotelt de vloer. Dat komt door vochtwisselingen. Om bij de oude laklaag in het midden van de plank te komen, moet eerst dat hoogteverschil eraf, en dat kost meer dan 4 mm in één keer. Zo kan een vloer met voldoende toplaag alsnog afvallen.

Vocht, houtrot of losse delen. Dit is geen schuurvraag maar een constructievraag. Ligt er vocht onder de vloer, is er houtrot, of liggen er delen los, dan moet dat eerst opgelost worden. Schuur je eroverheen, dan staat het probleem er over een jaar weer, alleen dan in een net gerenoveerde vloer.

Een eerdere slechte schuurbeurt. Golven, geulen of brandplekken van een machine kosten extra dikte om weer vlak te krijgen. Speelt dat bij jou, tel er dan een halve tot hele millimeter bij op.

Alternatieven als schuren niet meer kan

"Niet meer te schuren" betekent lang niet altijd "nieuwe vloer nodig". Er zit een hele tussencategorie waar veel mensen niet aan denken, en die is vrijwel altijd goedkoper dan vervangen.

Alleen de afwerklaag vernieuwen. 

Is je vloer vooral dof, zonder diepe krassen, dan hoeft het hout er niet aan te pas te komen. We schuren dan alleen de bestaande laklaag heel licht op, net genoeg om hechting te krijgen, en brengen een nieuwe laag aan. Dat kost geen meetbare millimeter hout en kan dus ook bij fineer of bij een vloer die zijn laatste schuurbeurt al heeft gehad. Bij een geoliede vloer gaat het nog eenvoudiger: opnieuw inoliën, zonder schuren. Wat er zonder schuurbeurt allemaal mogelijk is, lees je in je houten vloer opknappen zonder schuren.

Repareren in plaats van vervangen. 

Zit de schade op één plek, bijvoorbeeld door een lekkage of een verschoven kast, dan halen we die planken eruit en zetten er nieuwe in. De rest van je vloer blijft gewoon liggen. Zie parket reparatie.

Aanhelen. 

Is er een deel weg, na het slopen van een muur of het verwijderen van een keukenblok, dan vullen we dat bij met passend materiaal en werken we het naadloos in. Zie parket aanhelen.

Gedeeltelijk aanpakken. 

Soms is alleen de looproute naar de tuin versleten en ligt de rest er prima bij. Dan hoeft niet de hele vloer eraan.

Renoveren of toch vervangen?

Kan schuren nog, dan is renoveren vrijwel altijd de verstandigste keuze. Het is fors goedkoper dan een nieuwe vloer, het scheelt een berg sloopwerk, en je houdt het karakter van je bestaande vloer. Bij parket schuren en houten vloer schuren kies je bovendien meteen een nieuwe tint en afwerking. Wat dat ongeveer kost, lees je in ons artikel over de prijs per m² van schuren en lakken.

Vervangen is de betere keuze als:

• Je fineerparket, laminaat, pvc of spc hebt
• De mes en groef al aan de oppervlakte zit
• Er houtrot, vochtschade of constructieschade is
• De toplaag onder de veilige grens zit
• Je vloerverwarming wilt aanleggen, want dan verandert de hele opbouw
• Je een ander formaat of legpatroon wilt

Dat laatste zeggen we er eerlijk bij: dat is een wens, geen technische noodzaak. Wil je van rechte planken naar visgraat, dan moet de vloer eruit, ook al is hij technisch prima. Dat mag natuurlijk, maar weet dan dat je niet vervangt omdat het moet.

Waar wij naar kijken bij een beoordeling

Kom je er zelf niet uit, dan kijken we mee. Vooraf vragen we drie foto's: het totaalbeeld van de ruimte, een close-up van een beschadigde plek, en als het lukt de zijkant van een plank bij een drempel. Daarmee kunnen we vaak al een eerste inschatting geven.

Ter plaatse lopen we dit na:

• De resterende toplaagdikte, gemeten bij een drempel of onder de plint
• Of er eerder is geschuurd, en hoe dat is gegaan
• Spijkers, schroeven en losse of geschotelde planken
• Hoogteverschillen en de staat van de ondervloer
• Vochtgehalte van het hout, plus temperatuur en luchtvochtigheid in de ruimte

Eén ding benoemen we altijd vooraf: spijkers. Bij gespijkerd parket schuren we die mee, maar daarna zijn ze duidelijker zichtbaar dan ervoor. Bij een visgraatvloer gaat het al gauw om duizenden spijkertjes die stuk voor stuk gedreveld en gestopt moeten worden. Dat is echt werk en het zit in de prijs. Liever dat je dat van tevoren weet dan achteraf.

En kan het niet meer, dan zeggen we dat ook. Een vloer die er technisch niet meer tegen kan, leggen we niet alsnog onder de machine omdat je het graag wilt.